APEL o ROK JANA TREPCZYKA

  Zainteresuj tematem więcej osób:


Kaszeba 21-11-08 0:25


Apel
do władz naczelnych, oddziałów i członków


Zrzeszenia
Kaszubsko-Pomorskiego


 

Mijający rok Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie ogłosiło
Rokiem Aleksandra Majkowskiego. Stało się to w siedemdziesiątą rocznicę śmierci
wielkiego Kaszuby. W ramach uroczystości jubileuszowych podjęto wiele
działań, których celem była popularyzacja samej postaci oraz jej dokonań. W
roku 2009 będziemy obchodzić szereg ważnych rocznic, jednak najważniejszą z
nich wydaje się dwudziesta rocznica śmierci (3 września 1989 r.) nauczyciela,
poety i twórcy kaszubskich pieśni, Jana Trepczyka.

 

Mistrz kaszubskiego słowa urodził się 22 października 1907
r. w miejscowości Strysza Buda, niedaleko Mirachowa. W latach dwudziestych
minionego stulecia kształcił się w seminarium nauczycielskim w Kościerzynie.
Wśród Jego pedagogów był m.in. ks. Leon Heyke - kaszubski poeta, zamordowany
później przez nazistów. W Jego życiu, jak to wielokrotnie podkreślał,
najważniejsze było jednak spotkanie z Aleksandrem Majkowskim. Wizyta u pisarza
w 1928 r. była dla Niego - jak wspominał - „pierwszą lekcją kaszëbiznë”, dzięki
temu spotkaniu stał się „Kaszëbą w pełni tego słowa znaczeniu”.

 

Zaledwie rok później Trepczyk znalazł się wśród
organizatorów Zrzeszenia Regionalnego Kaszubów, na czele którego stanął
Majkowski. Został sekretarzem organizacji. Wkrótce na łamach czasopism
kaszubskich (najważniejszym była „Zrzesz Kaszëbskô”) pojawiły się Jego teksty.
Należał do grona działaczy, którzy przeszli do historii pod nazwą Zrzeszińców.
Jego zaangażowanie w sprawy kaszubskie spowodowało, że władze oświatowe II
Rzeczpospolitej przymusowo przeniosły Go do Wielkopolski, aby nie mógł
oddziaływać ideowo na młodzież w swoich ojczystych stronach (1934 r.).

 

Na wygnaniu Trepczyk dał swoim rodakom „Kaszebskji
pjesnjôk”, to - jak sam określił - „zdrzadło kaszëbsczi dëszë”. Przesyłając
braciom Kaszubom swoje dzieło, w którym znalazły się również teksty innych
Zrzeszińców oraz utwory ludowe, Poeta uważał, że w tych pieśniach „miłota
zemi je”.

 

            Po wybuchu II wojny światowej
Trepczyk udał się w rodzinne strony, jednak - podobnie jak wielu Kaszubów -
został przymusowo wcielony do Wehrmachtu. Ostatecznie służbę wojskową zakończył
w Armii Polskiej gen. Władysława Andersa. Z wojennej zawieruchy powrócił w 1946
r. i osiadł w Wejherowie, gdzie kontynuował pracę nauczycielską oraz na niwie
kaszubskiej, w na krótko odrodzonej „Zrzeszy”. W 1956 r. należał do grona
założycieli Zrzeszenia Kaszubskiego. Przez wiele lat prezesował oddziałowi
wejherowskiemu tej organizacji. Publikował w „Kaszëbach” i „Pomeranii”, przede
wszystkim swoje wiersze.

 

Trepczyk przez całe życie wytrwale bronił statusu
językowego kaszubszczyzny, wyznając pogląd Floriana Ceynowy i Stefana Ramułta,
twórcy „Słownika języka pomorskiego, czyli kaszubskiego”. Dał temu wyraz
szczególny w artykule pt. „Kaszëbizna” (1980 r.), narażając się w ten sposób
wielu językoznawcom, także kaszubskiego pochodzenia. W swojej walce o język był
częstokroć osamotniony i wręcz ośmieszany. Niewielu miało wówczas odwagę
wystąpić w Jego obronie (do grona tych nielicznych należeli Lech Bądkowski i
prof. Alfred F. Majewicz z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu).
Historia przyznała rację Trepczykowi! Dzisiaj status języka kaszubskiego
zabezpiecza również polskie prawo, dzięki czemu może on być nauczany w szkole i
gościć w urzędach. Nie byłoby to możliwe bez wysiłku wielu ludzi, a przede
wszystkim bez uporu osamotnionego Poety z Wejherowa, który za swoje umiłowanie
„mòwë starków” był inwigilowany przez komunistyczne służby bezpieczeństwa.

 

W ostatnich latach życia Jan Trepczyk pracował nad
słownikiem polsko-kaszubskim, który ukazał się w 1994 r., a więc już po jego
śmierci. Jego poezja stawała się też coraz bardziej znana dzięki tomikom
poezji, które ukazywały się od lat 70-tych (np. „Moja stegna”, „Odecknienié”).
Sławę przyniósł mu zwłaszcza wiersz „Zemia Rodnô”, napisany jeszcze
w latach 50., który podkreśla przywiązanie Kaszubów do ziemi ojców.

 

Rok 2009 powinien zostać ogłoszony Rokiem Trepczyka nie
tylko ze względu na przypadającą rocznicę śmierci Poety. Należy wziąć pod uwagę
Jego cały dorobek, nie tylko w sferze literackiej. W przyszłym roku
będziemy obchodzić również osiemdziesiątą rocznicę założenia Zrzeszenia
Regionalnego Kaszubów w Kartuzach, organizacji, której sekretarzował właśnie
Trepczyk. Z rokiem 1929 r. należy wiązać również Jego debiut literacki, choć w
formie pisanej przypadł on nieco później. W roku 2009 r. minie też
piętnaście lat od ukazania się jego słownika, tak dzisiaj ważnego dla
wszystkich, którzy zajmują się kaszubszczyzną.

 

               W roku 2007 minęła setna rocznica urodzin Méstra Jana,
niestety przeszła ona bez większego echa! Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie ma
dziś niepowtarzalną szansę, aby spłacić swoisty dług wdzięczności wobec jednego
ze swoich założycieli - postaci, która na trwałe weszła do kanonu literatury
kaszubskiej. Jest to tym ważniejsze, że w okresie PRL-u Zrzeszenie Kaszubskie
uległo esbeckiej prowokacji i ukarało Trepczyka poprzez udzielenie mu nagany  (1961 r.).

 

               Błędów przeszłości nie jesteśmy w stanie naprawić,
jednak możemy dać czytelny sygnał współczesnym i przyszłym pokoleniom, że
przyświecają nam te same wartości, które kazały Trepczykowi samotnie trwać przy
kaszëbiznie! Uczcijmy zatem godnie pamięć o niepokornym Poecie, obrońcy
języka kaszubskiego i twórcy kaszubskich pieśni, poprzez ogłoszenie przez
Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie roku 2009 - Rokiem Jana Trepczyka.

 

Osoby popierające tę ideę
proszone są o złożenie podpisu pod apelem.

 

                                                                                            Witold
Bobrowski

                                                                                            Anna
Cupa

                                                                                           Jarosław
Ellwart

                                                                                            Stanisław
Geppert

                                                                                            Karol
Rhode

                                                                                            Dariusz
Szymikowski

                                                                                            Tomasz
Żuroch-Piechowski

 

 

Odpowiedz Cytuj
Kaszeba 21-11-08 0:26


Deklarację poparcia można wyrazić w formie komentarza na tym
forum lub (i) na stronie: [LINK]

 Pozdrawiam

 Dariusz Szymikowski

Odpowiedz Cytuj


Wróć do tematów

Adres tej witryny: https://brusy.istrefa.com

istrefa gmina Brusy | istrefa powiat chojnicki | istrefa pomorskie | istrefa Polska

Brusy - miasto, gmina miejsko-wiejska, powiat chojnicki, województwo pomorskie - portal lokalny
Kod pocztowy: 89-632


Info

  • Strona nie wymaga rejestracji ani logowania.
  • Każda nowa wypowiedź jest anonsowana na stronie głównej.

Szukaj...


Zgłoś problem...

Zgłoś problem techniczny związany z działaniem portalu.

Zgłoś problem